Geweldloze communicatie
'
Geweldloosheid betekent het positieve dat in ons huist naar boven brengen, je laten leiden door liefde, respect, begrip, waardering, mededogen en zorg voor de ander, en niet door de egocentrische, egoïstische, hebzuchtige instelling vol haat (voor)oordelen, wantrouwen en agressiviteit, die ons denken gewoonlijk beheerst.'- Arun Gandhi(in het voorwoord van Geweldloze communicatie)
Geweldloze communicatie in het kort
Levensvervreemdende communicatie en onvervulde behoeftes
Op het moment dat er een conflictsituatie ontstaat, bijvoorbeeld omdat twee mensen een ander belang hebben in een situatie waarbij zij van elkaar afhankelijk zijn, is de reguliere manier van communiceren vaak gericht op 'de ander' (externaliseren): 'Jij moet iets doen voor mij, want anders...' Of: 'Jij maakt mij boos dus jij moet daarmee stoppen!' Je ziet deze manier van communiceren soms terug in opvoeding of in de klas maar ook bij volwassenen onderling. Deze manier van communiceren wordt in Geweldloze Communicatie 'levensvervreemdende communicatie' genoemd en draagt onbedoeld bij aan (een vorm van) geweld.
Bij levensvervreemdende communicatie lijkt het namelijk net of de ander slecht is of verkeerd handelt wanneer de ander niet handelt naar onze eigen waarden. Vormen van levensvervreemdende communicatie zijn:
Dit soort taal blokkeert compassie en daarmee de samenwerking waar we eigenlijk behoefte aan hebben. Want, achter al deze oordelen nagenoeg altijd een onvervulde behoefte. Dus als wij leren om onze behoefte te herkennen en deze te uiten op een compassievolle manier, ontstaat er een heel andere dynamiek die wél een positieve bijdrage kan leveren aan het verrijken van elkaars leven.
Compassievol, verbindend taalgebruik en positieve actietaal
Geweldloze Communicatie leert ons om verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen ervaringen, emoties, gevoelens en gedachtes. Sterker nog, het leert ons om de (onvervulde) behoefte op een authentieke, respectvolle, verantwoordelijke manier met de ander te delen om zo een bijdrage te kunnen leveren aan elkaars welzijn. Om elkaars leven te verrijken. Iets wat eigenlijk heel erg in de natuur van de mens zit. Geweldloze Communicatie gaat dus niet over compromissen sluiten maar om de behoeftes van alle betrokken partijen naar volle tevredenheid én met beider instemming te kunnen vervullen.
Bij Geweldloze Communicatie neem je dus de volle verantwoordelijkheid voor wat er in jouw innerlijke wereld speelt en kun je op uitnodigende manier hierover in gesprek gaan met de ander, al dan niet ook informerend naar de behoeftes van de ander. De vier stappen van Geweldloze communicatie zijn:
Na het doorlopen van deze stappen bied je de ander ruimte om te reageren en probeer je empatisch te luisteren, ook als de woorden van de ander niet zo handig gekozen zijn. Zo probeer je optimaal op elkaar af te stemmen. Geweldloze communicatie is dus geen éénrichtingsverkeer. Het is bijna als een dans waarbij je de behoefte van jezelf en de (belangrijkste) behoefte van jezelf de ander boven tafel probeert te krijgen om vervolgens te bepalen wat er nodig is om die behoefte te kunnen vervullen.
Met onderstaande graphics en oefenkaartjes kun je Geweldloze Communicatie proberen te onderzoeken en toe te passen in jouw relaties, zowel thuis als op het werk of op straat.
Graphics en oefenkaartjes
In de graphics hieronder komt Geweldloze Communicatie op meerder manieren aan bod. De ene graphic visualiseert en beschrijft wat Geweldloze Communicatie inhoud en de andere graphics laten oefenkaartjes zien waarmee je (een deel) van Geweldloze Communicatie kunt oefenen, bijvoorbeeld door een kaartje in het zicht te leggen of hangen zodat je steeds herinnert wordt aan jouw wens om authentiek en respectvol te (leren) communiceren. Bekijk ze, deel ze, gebruik ze maar vooral: ga ermee aan de slag!
Relatie voor prestatie. Eerst de veiligheidsgradatie!
#INBALANZOPSCHOOL
De basis graphic Geweldloze Communicatie
- in samenwerking met Bart Heeling -
Veel mensen uit het onderwijs kennen Bart Heeling! En als je hem nog niet kent, dan ken je hem nu!
Bart Heeling is 20 jaar docent geweest in het praktijkonderwijs, regulier onderwijs en de laatste jaren in het voortgezet speciaal onderwijs in het Noorden van ons land. Bart gaf daar fulltime les aan kinderen die overal uitvielen omdat ze veel hadden meegemaakt en dit z'n weerslag had op hun gedrag. Bart heeft zijn verhalen opgeschreven in boeken 'Gewoon speciaal' en 'Dubbel speciaal'. Uit alles blijkt hoeveel liefde Bart heeft voor leerlingen en het onderwijs. Hij heeft daarbij ook een fantastische kijk op wat kinderen nodig hebben om goed mee te kunnen komen in de klas.
Eén van de dingen die Bart heeft leren toepassen is Geweldloze Communicatie. Hij kent de theorie én is een kei in het toepassen ervan. Dankzij het voorbeeld van Bart is deze graphic een krachtig voorbeeld hoe Geweldloze Communicatie kan helpen om kinderen in beweging te krijgen vanuit respect en authenticiteit: door vanuit de eigen behoeftes te communiceren.en empathisch te reageren op de behoeftes van de ander, ongeacht hoe deze gecommuniceerd worden.
Daar raakt Geweldloze Communicatie ook traumasensitief handelen want kinderen (en jongeren) zijn per definitie 'werk in uitvoering', zoals Jelle Jolles altijd zegt. Hun executieve functies zijn nog volop in ontwikkeling en vaardigheden zoals emotieregulatie en impulscontrole moeten nog ontwikkeld worden. Bij kinderen met (meerdere) ACE's (Adverse Childhood Experiences, oftewel vroegkinderlijke, overweldigende ervaringen) is dit nóg beter zichtbaar. Daar hebben deze kinderen (of jongeren) natuurlijk ook niet om gevraagd. Het is een begrijpelijke reactie op overweldigende ervaringen en de enige manier om kinderen (of jongeren) hier goed doorheen te helpen is om hen met een liefdevolle, begripvolle en heldere manier hierin te begeleiden.
En even los van de ACE's: ook kinderen (TIENERS!) zonder noemenswaardige rugzakjes hebben hier vaak moeite mee. Dat is normaal en het is aan ons, de volwassenen, om hier zo liefdevol mogelijk mee om te gaan. Hoe fantastisch zou het zijn als élke docent in het Nederlandse onderwijs kennis heeft van het brein en het autonome zenuwstelsel én vervolgens ook weet hoe je op een empatische manier hierop kunt reageren.
Een mooi voornemen voor het nieuwe jaar, 2026, het jaar van het Paard, waarbij embodiment centraal staat. Embodiment betekent dat je niet iets 'denkt' of 'wilt' maar dat je het 'belichaamt'. Het 'is' zo omdat het 'zo voelt'. Het is jouw waarheid die zich weerspiegelt in jouw hele zijn. Het 'voelt goed' omdat het bij je past, het voelt natuurlijk om het op deze manier te doen.Let's take this to the next level!
#INBALANZOPSCHOOL
Wolventaal vs giraffentaal
Als 2026 het jaar van Paard is, en het de bedoeling is dat we vanuit 'embodiment' in onze kracht gaan staan, laten we er dan met elkaar voor kiezen om dat te doen op een manier die empatisch is en uitnodigend.
Embodiment betekent dat je niet iets 'denkt' of 'wilt' maar dat je het 'belichaamt'. Het 'is' zo omdat het 'zo voelt'. Het is jouw waarheid die zich weerspiegelt in jouw hele zijn. Het 'voelt goed' omdat het bij je past, het voelt natuurlijk om het op deze manier te doen.
De afgelopen weken heb ik met veel plezier en interesse het boek 'Geweldloze communicatie' gelezen, van Marshall B. Rosenberg. Ik wil zo graag weten wat nu echt helpende manieren zijn om jezelf op een gezonde manier te kunnen verhouden tot de wereld om je heen én wat dan een fijne manier is om je te uiten, zodat de ander je begrijpt en er graag een bijdrage aan wilt leveren.
In Jip-en-Janneke-taal is deze graphic heel simpel te gebruiken bij kinderen.
Wolventaal is scherp, veroordelend en niet zo fijn om te horen terwijl giraffentaal maakt dat je dicht bij jezelf blijft, praat vanuit je hart met een ik-boodschap en een duidelijke behoefte, waardoor het verzoek voor de ander niet bedreigend is. Een boodschap in giraffentaal kun je best wel goed aanhoren om vervolgens bij jezelf na te gaan of je daar gehoor aan wilt geven om de ander te helpen of te ondersteunen. En wellicht wil je vanuit daar een ander voorstel doen wat ook kan helpen.
Nog héél eventjes en je kunt deze graphic vrijblijvend downloaden. Er is een heel nieuw topic ontstaan rondom Geweldloze communicatie. Hopelijk kunnen we in het onderwijs in 2026 écht de vertaalslag gaan maken naar meer (embodiede) veiligheid: relatie voor prestatie, éérst de veiligheidsgradatie!
#INBALANZOPSCHOOL
Oefenkaartjes
Het is natuurlijk fantastisch als je het boek van Rosenberg zélf gaat lezen zodat je nóg beter begrijpt wat Geweldloze Communicatie inhoudt. En het is goed als je jezelf helpt om de kennis niet alleen tot je te nemen maar ook in de praktijk te brengen. Daarom zijn deze oefenkaartjes tot stand gebracht. Ze geven allemaal een (klein deel) Geweldloze Communicatie weer. Door (een van de) kaartjes in het zicht te leggen, of hangen, komt het regelmatig onder je aandacht waardoor je de stappen (bewuster) kunt blijven oefenen. Je kunt ook voor jezelf uitzoeken welk stukje je al wel aardig kunt toepassen en je daar op focussen om vanuit daar steeds een stapje erbij te zetten.
Binnenkort zijn ze allemaal te downloaden! Nog heel eventjes geduld!
#INBALANZOPSCHOOL
