Stressregulatie


Stress wordt vaak uitgelegd als iets negatiefs maar het is goed om dat even in het juiste perspectief te zetten. Er is namelijk niets mis met stress, zolang het functioneel is. Dat wil zeggen: stress is normaal bij een situatie die je even spanning vindt, bijvoorbeeld een toets of presentatie. Of op kamp gaan. De stress is hierbij gekoppeld aan een kort moment en gaat dus ook weer voorbij. Juist in de momenten waarop de stress weer voorbij is, heeft je lichaam de tijd om alle belangrijke processen weer op gang te brengen en herstel te faciliteren. 


In deze graphic wordt kort uitgelegd wat een (on)gezonde situatie is als het om stress gaat. Je kunt met deze graphic het verschil in de klas bespreken tussen gezonde en ongezonde stress. 

Stressoren bepalen


Ok, we weten nu dat er gezonde spanning bestaat waardoor je beter gaat presteren. Deze kortdurende periode van spanning wordt opgevolgd door een herstelfase waarbij het lijf, door de rust die is teruggekeerd, de processen zoals de spijsvertering weer kan oppakken. Het lichaam kan daardoor doen waar het voor gemaakt is. In deze (ontspannen) staat van zijn kan het optimaal zijn werk doen!


Wat belangrijk is, is dat kinderen in hun lijf gaan voelen wat er gebeurt als zij veel spanning ervaren. Vaak gaan we bij veel spanning nóg meer in ons hoofd gaan zitten terwijl ons lijf eigenlijk aan ons vraagt om aandacht te hebben voor de processen die op dat moment plaatsvinden zodat de rust hersteld kan worden.


De eerste graphic kan helpen om samen met het kind te onderzoeken hoe het kind eventuele spanning in het lijf ervaart. Waar zit dat dan? Wat voel je dan? En hoe voelt het dan als je lichaam ontspannen is? Kun je het ook merken aan je gedachtes?


De tweede graphic nodigt het kind juist uit om na te denken over wat het zelf kan doen als het kind merkt dat het spanning voelt. 


De kracht van deze graphics zijn het aanspreken van het eigen observatie- en oplossingsvermogen van het kind. Het stimuleert de zelfredzaamheid en het zelfvertrouwen van het kind om problemen of lastige dingen zélf op te lossen. Dát is precies wat we willen: zelfleiderschap, zelfreflectie, een positief zelfbeeld en vertrouwen in het eigen kunnen (self-efficacy). Zo kan het kind in de huidige situatie, maar ook in de toekomst, erop vertrouwen dat in staat is om goed voor zichzelf te zorgen zodat het optimaal kan (mee)doen zonder de eigen (welzijns)grenzen te overschrijden.


En als we dát voor elkaar krijgen, kunnen kinderen vanuit zelfzorg het eigen leven op een voor hen betekenisvolle wijze inrichten zoals het bij hen past. 


Er zijn op YouTube veel (korte) filmpjes te vinden van Gabor Maté die hier uitleg over geeft.


Lichaamsbewustzijn


We kunnen over stress kletsen tot we een ons wegen: zolang we erover blijven praten, verandert er niets. Lichaamsbewustzijn, aandacht hebben en voelen wat er in je lijf gebeurt, is de sleutel tot duurzame verandering


Dit inzicht is misschien wel heel interessant: op het moment dat je iets meemaakt wat heel ingrijpend is, bijvoorbeeld een ongeluk, of je maakt iets mee wat best wel langdurig, zoals huiselijk geweld, dan zal de impact van de gebeurtenis(sen) zich vastzetten in je lijf. Het zorgt voor blokkades in je lijf en zorgt ervoor dat je lijf niet kan doen waar het voor gemaakt is; het functioneert niet optimaal en keert in sommige vallen zelfs tegen je.


In veel gevallen, ook bij stressklachten, wordt je doorverwezen naar een psycholoog. Dit kan uitermate ondersteunend zijn. Ook Mindfulness wordt vaak aangeraden. Ook heel helpend! Maar wat zich vastzet in je lijf kun je er niet (altijd) met je hoofd eruit praten. Je zenuwstelsel heeft andere paden gekozen om te bewandelen in je dagelijks leven omdat daar in het verleden de noodzaak toe was. Daardoor funtioneert je zenuwstelsel in (chronische) opperste staat van paraatheid. Zó niet gezond!
Je zenuwstelsel zal dan ook opnieuw moeten leren hoe het tot rust kan komen zodat het lijf weer kan doen waar het voor gemaakt is. Lichaamsbewustzijn is hierin ontzettend belangrijk. 


Stel je voor dat dit op school aangeleerd zou worden... 

Glim, glim, glimmer!


Als je stress ervaart, komt daar vaak een gevoel van onvermogen bij kijken; alsof je het niet in de hand hebt. Je ervaart onrust of ongemak en het voelt ook vaak niet echt heel fijn. Misschien voelt het zelfs wel onveilig als je écht goed gaat voelen wat er in je lijf gebeurt. 


De cirkel van invloed kan je helpen bij het onderscheiden wat van jou is en waar je dus ook invloed op hebt (cirkel van invloed) en wat niet (cirkel van betrokkenheid). Je kunt eindeloos veel energie steken in zaken waar je eigenlijk helemaal geen invloed op hebt maar dat levert je eigenlijk niets op. En wat je aandacht geeft, groeit! Dus als je je meer focust op de dingen die binnen jouw invloedssfeer liggen, kun je met meer gerichte energie veel meer bereiken. 


Daarnaast kan de kennis over 'triggers' en 'glimmers' je helpen om te duiden wat voor gevoel je ergens bij hebt. Als je merkt dat je ergens op wilt reageren, bijvoorbeeld uit boosheid, dan kan het goed zijn dat een (kind)deel van jou geactiveerd wordt omdat de situatie lijkt op een situatie die zich ooit eerder heeft voorgedaan. Blijkbaar was dat toen iets wat je als niet prettig hebt ervaren en je brein heeft dat opgeslagen als 'onveilig'. Dat noemen we triggers.


Andersom zijn er ook dingen die je een heel fijn gevoel geven. Dat kunnen mensen zijn, voorwerpen (zoals een teddybeer of een foto) maar ook plaatsen of herinneringen. Het zijn zaken waar een heel fijne herinnering aan hebt en die je dus een warm gevoel geven, een soort gevoel van veiligheid.


Als je deze twee theorieën combineert, dan krijg je een 'Cirkel van Glimmers'. Oftewel: aandachtspunten waar je invloed op kunt uitoefenen vanuit een positie waar je steun en veiligheid ervaart. Het is natuurlijk geen QUICK FIX! Maar, het kan wel helpend zijn om je aandacht te focussen en je veerkracht te trainen en te vergroten.